|
|
|
از آنجاييكه صرف افعال متعدی (ماضی ) در لهجه های مختلف
بلوچی متفاوت ميباشد، افعال لازم و متعدی را در دو بخش جداگانه بررسی ميكنيم.
فعل لازم
فعل لازم فعليست كه بخودی خود دارای معنی بوده و احتياج به مفعول ندارد، مانند آمدن
رفتن ، خوابيدن در جملات "من آمدم"، "تو رفتی"، "او خوابيد".
شيوه ساختن: با استفاده از جدول ساختمان فعل ، شناسه شخصی گذشته + بن ماضی = ماضی ساده (فعل لازم)
|
ماضی ساده مصدر wapten "خوابيدن"(سراوانی، مكرانی، سرحدی) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد |
waptán
خوابيدم
wapton ( سرحدی مركزی وشمالی) |
waptey خوابيدی | wapt خوابيد |
| جمع |
wapteyn
خوابيديم waptan ( سرحدی شمالی ) |
wapteyt
خوابيديد
waptet ( سرحدی شمالی ) |
waptant
خوابيدند waptent (سراوانی) |
|
ماضی ساده مصدر šoten "رفتن" ( مكرانی ، سرحدی مركزی و شمالی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد |
šotán
رفتم šoton (سرحدی مركزی وشمالی) |
šotey رفتی | šot رفت |
| جمع |
šoteyn
رفتيم
šotan ( سرحدی شمالی) |
šoteyt
رفتيد
šotet ( سرحدی شمالی) |
šotant رفتند |
|
ماضی ساده مصدر rapten "رفتن" ( سراوانی ، سرحدی جنوبی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد | raptán رفتم | raptey رفتی | rapt رفت |
| جمع | rapteyn رفتيم | rapteyt رفتيد |
raptant
رفتند raptent (سراوانی) |
|
ماضی ساده مصدر buten "شدن" (سراوانی، مكرانی ، سرحدی مركزی و شمالی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد |
bután
شدم
buton (سرحدی مركزی وشمالی) |
butey شدی | but شد |
| جمع |
buteyn
شديم
butan ( سرحدی شمالی ) |
buteyt
شديد
butet ( سرحدی شمالی ) |
butant
شدند butent (سراوانی) |
ماضی ساده فعل بودن
|
ماضی ساده فعل بودن ( مكرانی، سرحدی جنوبی و مركزی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد | hastatán
بودم
hastaton (سرحدی مركزی ) |
hastatey بودی | hastat(ent) بود |
| جمع | hastateyn بوديم | hastateyt بوديد | hastatant بودند |
فرم خلاصه شده فعل بودن (حذف hast)
همانند فارسی كه فعل بودن دارای پيشوند "می" نميباشد، فعل بودن در بلوچی سرحدی و سراوانی نيز بدون پيشوند a بكار ميرود.
|
(فرم خلاصه شده) ماضی ساده فعل بودن (مكرانی، سرحدی جنوبی و مركزی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد | man atán من
بودم man aton (سرحدی مركزی) |
ta atey
تو
بودی
tow atey (مكرانی) |
á at(ent) او بود |
| جمع | má ateyn ما بوديم | šomá ateyt شما بوديد | á atant آنها بودند |
ماضی ساده فعل بودن (سراوانی)
|
ماضی ساده فعل بودن ( سراوانی) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد | hastatán بودم | hastatey بودی | hastat بود |
| جمع | hastateyn بوديم | hastateyt بوديد | hastatent بودند |
فرم خلاصه شده فعل بودن (سراوانی) (حذف hast)
|
(فرم خلاصه شده) ماضی ساده فعل بودن ( سراوانی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد | mon atán من بودم | tow atey تو بودی | áyi at او بود |
| جمع | má ateyn ما بوديم | šomá ateyt شما بوديد | á atent آنها بودند |
ماضی ساده فعل بودن (سرحدی شمالی)
|
ماضی ساده فعل بودن ( سرحدی شمالی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد | astaton بودم | astatey بودی | astat(ent) بود |
| جمع | astatan بوديم | astatet بوديد | astatant بودند |
فرم خلاصه شده فعل بودن (سرحدی شمالی) (حذف ast)
|
(فرم خلاصه شده) ماضی ساده فعل بودن (سرحدی شمالی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد | man aton من بودم | ta atey تو بودی | á at او بود |
| جمع | ammá atan ما بوديم | šomá atet شما بوديد | á atant آنها بودند |