|
|
|
١- سرحدی شمالی
شيوه ساختن: با استفاده از
جدول ساختمان فعل
شناسه شخصی گذشته +(a(g
+ بن ماضی = ماضی نقلی (فعل
متعدی)
صرف افعال متعدی و لازم در لهجه سرحدی
شمالی يكسان است. (رجوع شود به بخش
ماضی
نقلی فعل لازم در لهجه سرحدی
شمالی)
مثال:
man kár kortagon
من كار كرده ام
ammá kár kortagan
ما كار كرده ايم
٢- سراوانی، سرحدی مركزی و جنوبی
شيوه ساختن: با استفاده از
جدول ساختمان فعل
شناسه شخصی گذشته +
at + بن ماضی = ماضی بعيد (فعل
متعدی)
شناسه شخصی گذشته برای تمام اشخاص برابر است با
شناسه شخصی سوم شخص مفرد كه تهی ميباشد:
0 + (a(g+
بن ماضی = ماضی نقلی (فعل
متعدی)
|
ماضی نقلی مصدر kár korten "كاركردن" ( سراوانی، سرحدی مركزی و جنوبی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد |
mon kár korta
سراوانی من كاركرده ام man kár korta |
tow
kár korta
سراوانی تو كاركرده ای ta kár korta |
áyi kár korta او كاركرده |
| جمع |
má kár korta ما كاركرده ايم |
šomá kar korta شما كاركرده ايد |
áyán kár korta
سراوانی آنها كاركرده اند áwán kár korta |
٣- ارگاتيوفرم مكرانی
افعال برای اول و دوم شخص مفرد وجمع همانند لهجه های مركزی صرف نميشوند. برای سوم شخص مفرد وجمع، فعل بصورت ارگاتيو صرف ميشود بدينمعنی كه فعل، جمع يا مفرد بودن مفعول را بيان ميكند. مفعول بصورت مستقيم (بدون هيچ پسوندی) بكار ميرود و فاعل با علامت ارگاتيو á مشخص ميشود. بنابر اين يك جمله ارگاتيو مكرانی به فرم زير ساخته ميشود:
(سوم شخص مفرد يا جمع) فعل + مفعول (بدون پسوند) + (á + فاعل) = جمله ارگاتيو مكرانی
Áyiá súp
wártag
او سيب راخورده است
Áyiá súp
wártagant
او سيبها راخورده است
ماضی نقلی استمراری (فعل متعدی)
( ماضی نقلی استمراری (فعل متعدی = a + ماضی نقلی
يا
شناسه شخصی گذشته + ag + بن ماضی +
a = ماضی نقلی استمراری (فعل متعدی)
ماضی نقلی جريانی (فعل متعدی)
عملی را در گذشته، كه پيش از عمل ديگر اتفاق افتاده است، در حالی كه انجام می يافته شرح ميدهد. ماضی نقلی جريانی در فارسی فقط در مورد سوم شخص (بويژه سوم شخص مفرد) بكارميرود.
سرحدی مركزی و جنوبی
شيوه ساختن: ماضی نقلی فعل اصلی (متعدی) +(a)+ ماضی نقلی فعل داشتن (متعدی)= ماضی نقلی جريانی (فعل متعدی)
|
ماضی نقلی جريانی (فعل متعدی) مصدر gwašten "گفتن" ( سرحدی مركزی و جنوبی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد |
man dášta
gwašta
١ داشته ام می گفته ام |
ta dášta
gwašta
داشته ای می گفته ای |
áyi dášta
gwašta داشته می گفته |
| جمع |
má dášta
gwašta
داشته ايم می گفته ايم |
šomá dášta
gwašta داشته ايد می گفته ايد |
áwán dášta
gwašta
داشته اند می گفته اند |
علامت استمراری a در
لهجه سرحدی در جملاتی كه دارای فعلی ساده باشند حذف ميشود،
چونكه با علامت ماضی نقلی (a) يكسان است. ولی اگر فعل جمله فعلی
مركب
باشد مانند áp
wárten "آب خوردن"، در آنصورت علامت استمراری a بين
اجزاء فعل مركب يعنی áp و wárten ظاهر ميشود.
مثال:
Man dášta
wárta.
من داشته
ام می خورده
ام
Man dášta áp
a wárta.
من داشته
ام آب می خورده
ام
Áyi dášta kár a korta. او داشته كارمی كرده
-------------------------------------------------------------
١- (dášta(g) gwašta(g