|
|
|
شيوه ساختن: با استفاده از جدول ساختمان فعل ، زمان حال ساده را ميتوان بشكل زير بيان نمود، كه در آن پيشوند فعلی a در بعضی لهجه ها از جمله مكرانی بكار نميرود. در لهجه های سراوانی و سرحدی پيشوند a همانند "می" در فارسی علامت استمرار در يك دوره زمانی (ماضی و مضارع) ميباشد. ريشه فعل (بن حال) از مصدر مكرانی ساخته ميشود و شناسه زمانی برای زمان حال ساده وجود ندارد.
شناسه شخصی حال + --- + بن حال + a = حال ساده
مثال:
| زمان حال ساده ( آوردن yárag , بردن barag) | ||||||
| فارسی | حال ساده | شناسه شخصی | شناسه زمانی | ريشه فعل | پيشوند فعلی | لهجه |
| من می برم |
mon a barán |
án |
--- | bar | a | سراوانی |
| من می برم |
man a barin |
in |
--- | bar | a | سرحدی مركزی و شمالی |
| من می آورم | mon a yárán | án | --- | yár | a | سراوانی |
| من می آورم | man a yárin | in | --- | yáar | a | سرحدی مركزی و شمالی |
حال ساده فعل بودن
|
حال ساده فعل بودن ( مكرانی، سرحدی جنوبی و مركزی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد | hastán
هستم
haston سرحدی مركزی |
hastey هستی | hastent هست |
| جمع | hasteyn هستيم | hasteyt هستيد | hastant هستند |
فرم خلاصه شده فعل بودن (حذف hast)
همانند فارسی كه فعل بودن دارای پيشوند "می" نميباشد، فعل بودن در بلوچی سرحدی و سراوانی نيز بدون پيشوند a بكار ميرود.
|
(فرم خلاصه شده) حال ساده فعل بودن ( مكرانی، سرحدی جنوبی و مركزی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد | man
án من
هستم
man on سرحدی مركزی |
ta
ey
تو
هستی
tow ey مكرانی |
á ent او هست |
| جمع | má eyn ما هستيم | šomá eyt شما هستيد | á ant آنها هستند |
حال ساده فعل بودن (سراوانی)
|
حال ساده فعل بودن ( سراوانی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد | hastán هستم | hastey هستی | hastow هست |
| جمع | hasteyn هستيم | hasteyt هستيد | hastent هستند |
فرم خلاصه شده فعل بودن (سراوانی) (حذف hast)
|
(فرم خلاصه شده) حال ساده فعل بودن ( سراوانی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد | mon án من هستم | tow ey تو هستی | áyi ow او هست |
| جمع | má eyn ما هستيم | šomá eyt شما هستيد | áyán ent آنها هستند |
حال ساده فعل بودن (سرحدی شمالی)
|
حال ساده فعل بودن ( سرحدی شمالی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد | aston هستم | astey هستی | astent هست |
| جمع | astan هستيم | astet هستيد | astant هستند |
فرم خلاصه شده فعل بودن (سرحدی شمالی) (حذف ast)
|
(فرم خلاصه شده) حال ساده فعل بودن (سرحدی شمالی ) |
|||
|
اول شخص |
دوم شخص |
سوم شخص |
|
| مفرد | man on من هستم | ta ey تو هستی | á ent او هست |
| جمع | ammá an ما هستيم | šomá et شما هستيد | á antآنها هستند |