اگر اسم به á ختم شود معمولاً در حالت جمع از حرف ديگری برای راحتی تلفظ استفاده ميشود مانند

warná                                           مفرد) جوان)

warnáán, warnáyán,  warnáwán    جمع) جوانها)

معرفه و نكره
 اسم معرفه در بلوچی همانند فارسی هيچ علامتی ندارد.
اسم نكره با گذاشتن حرف í در انتهای اسم مشخص ميشود. مثال

gesí           خانه ای
ketábí        كتابی

كلمه يك نيز ميتواند قبل از اسم نكره واقع شود. در فارسی علامت جمع قبل از علامت نكره مي آيد مانند كتابهايی. در بلوچی معمولاً از فرم زير ه‌ستفاده ميشود 

bázín ketábí        كتابهايی

    ممكن است نشانه وحدت يعنی عدد يك نيز باشد مانند í حرف

heyk dánagí panč tuman     تخم مرغ دانه ای پنج تومان

حالت اسم
حالت اسم عبارت است از عمل نحوی اسم در ساختن جمله. ا‌سم در دستور زبان بلوچی دارای سه حالت مختلف ميباشد: مستقيم، غيرمستقيم و ملكی. اسم در حالت مسقيم هيچ علامتی ندارد ولی در حالت غيرمسقيم و ملكی پسوند اسمی ميگيرد. مثال

ketáb wánag but           كتاب در حالت مستقيم (مفرد)                       كتاب خوانده شد

ketáb wánag butant     كتاب در حالت مستقيم (جمع)                     كتابها خوانده شدند

ketábá beyár                كتاب در حالت غيرمستقيم (مفرد)                             كتابرا بياور 

ketábáná beyár           كتاب در حالت غيرمستقيم (جمع)                            كتابهارا بياور

ketábey bahá                كتاب در حالت ملكی (مفرد)                                قيمت كتاب

ketábáni bahá             كتاب در حالت ملكی (جمع)                              قيمت كتابها     

اسم در حالت مستقيم هيچ علامتی ندارد ولی معمولاً به اسم در حالت مستقيم و جمع، علامت جمع نيز اضافه ميشود

الف:‌ ‌ اسم بعنوان فاعل (مفرد و جمع) در زمان حال و آينده
چنانكه در مثال زير ملاحضه ميشود، اسب در هر دو حالت مفرد و جمع بدون پسوند اسمی است و فقط از روی پسوند فعل ميشود تشخيص داد كه اسب مفرد است يا جمع

Aps tačit                        مكرانی)     اسب می تازد)

Aps tačant                    مكرانی)    اسبها می تازند)

Apsán tačant                مكرانی)    اسبها می تازند)

ب: اسم بعنوان موصوف قبل از فعل "بودن " 

Á mardom mallemí ent.         آن شخص معلم است

(پ: اسم بعنوان فاعل افعال لازم (برای تمام زمانها

Gáři šot                         قطار رفت  

Gáři šotant                    قطارها رفتند

Gářián šotant                 قطارها رفتند 

Gáři rowt                        قطار  ميرود    

Gáři rawant                 قطارها ميروند

Gářián  rawant             قطارها ميروند

(ت: مفعول مستقيم در زمان گذشته  (فقط در لهجه مكرانی

1- Ahmadá ketáb hassaná dát            احمد كتاب را به حسن داد

2- Ahmadá ketáb hassaná dátant        احمد كتابها را به حسن داد

چنانكه ملاحظه ميشود "كتاب" دارای هيچگونه علامت مفعولی و يا علامت جمع نيست و فعل جمله كه در مثال دوم بصورت سوم شخص جمع بكاررفته با فاعل جمله يعنی احمد (سوم شخص مفرد) در تطابق نبوده و درواقع بيانگر جمع و يا مفرد بودن مفعول مستقيم، دراينجا "كتاب" ميباشد

Ahmad ketábárá hassaná dát               .احمد كتاب رابه حسن داد   

Ahmad bándát ketábá hassaná dant    .احمد فردا كتاب را به حسن خواهد داد

دراين مثال احمد فاعل، كتاب مفعول مستقيم و حسن مفعول غيرمستقيم ميباشد. در فارسی فرق بين اين دو نوع مفعول در جمله باعلائم را و به
مشخص ميشود، در بلوچی (سرحدی) بوسيله   árá و á.

(پ: اسم بعنوان فاعل فعل متعدی (در زمانهای گذشته

Áyiá ketáb bort                ارگاتيوفرم در لهجه مكرانی)    او كتاب را برد)

Morgá bál kort                پرنده پرواز كرد

 

ت: اسم بعداز حروف اضافه

Á gún gářiá yaht               او با قطار آمد      
 

ث: برای نشاندادن جهت

bázárá              به بازار
šahrey nímagá     بسوی شهر
 

1   oblique

2   Ergative  فرم ارگاتيو مكرانی در فصلهای آينده مورد بحث قرارخواهدگرفت